Pisarze niemieccy z Prus Wschodnich
Cristian Graf von Krockow



Christian Graf von Krockow, 1927
2002, pochodzący z Pomorza pisarz, politolog, publicysta, wydał m.in. monograficzną relację z podróży po Prusach Wschodnich "Begegnung mit Ostpreußen" (Spotkanie z Prusami Wschodnimi, 1994). Książka jest plonem kilku wypraw autora na Mazury i Warmię oraz do Okręgu Kaliningradzkiego. Krockow nie ogranicza się do obserwacji i odczuć, lecz poszerza swoją relację o refleksje historyczne, które przyjmują formę wnikliwych esejów. Szczególnie interesują go zagadnienia gospodarcze i historyczno-polityczne dawnej prowincji. Często posługuje się fragmentami z tekstów publicystycznych, beletrystycznych i  wspomnieniowych. Ta bogata w refleksje publikacja pozwala zrozumieć rolę i znaczenie krajobrazu historycznego Prus Wschodnich dla Niemców.

Z jego książki możemy dowiedzieć się np., jaki wpływ miały trudne warunki naturalne na gospodarkę rolną i jakie mizerne dawała ona rezultaty, zanim w XIX wieku przeprowadzono tu meliorację, znacznie poszerzając tereny wykorzystywane rolniczo. Krockow naświetla także pochodzenie wielkiej własności ziemskiej, która w części wywodziła się jeszcze z czasów krzyżackich i była zapłatą za służbę i pomoc wojskową dla Zakonu.

Przedstawiając swój pobyt w Kaliningradzie, Krockow nawiązuje m.in. do postaci Immanuela Kanta i pisze o obowiązku opartym nie na przymusie, lecz na wewnętrznej woli – taki ideał cnoty pruskiej reprezentuje Kant – i o obowiązku wobec państwa w rozumieniu Fryderyka II. Autor zwraca uwagę, że jeden i drugi ideał obowiązku dzieliła głęboka przepaść, choć obydwa należą do tradycji pruskiej; zwraca też uwagę na niebezpieczełstwa drugiego sposobu myślenia, które ujawniły się szczególnie w XX wieku.